मुलामुलींचे लग्न हा प्रत्येक कुटुंबाच्या आयुष्यातील अत्यंत आनंदाचा आणि भावनिक क्षण असतो. आपल्या मुला-मुलीचा विवाह सन्मानाने आणि आनंदाने व्हावा, हे प्रत्येक पालकाचे स्वप्न असते. मात्र, अनेक कुटुंबांसाठी हाच आनंदाचा क्षण आर्थिक चिंतेचे कारण ठरतो. मंडप, भोजन, कपडेलत्ते, दागिने आणि इतर आवश्यक खर्चांचा भार पेलताना अनेक पालकांना कर्ज घ्यावे लागते, तर काही कुटुंबांना आर्थिक परिस्थितीमुळे आपल्या मुलामुलींचे विवाह वर्षानुवर्षे पुढे ढकलावे लागतात.
यंदा महाराष्ट्रातील अनेक भागांत दुष्काळसदृश परिस्थिती निर्माण झाली आहे. शेतकरी, शेतमजूर, कष्टकरी आणि आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल कुटुंबांसमोर विवाहाचा खर्च हे एक मोठे आव्हान बनले आहे. अशा परिस्थितीत या कुटुंबांच्या पाठीशी उभे राहणे, त्यांच्या आनंदात सहभागी होणे आणि त्यांना सन्मानाने नव्या आयुष्याची सुरुवात करण्यासाठी मदत करणे, ही आपल्या सर्वांची सामाजिक जबाबदारी आहे.
सन २००७ पासूनचा सेवाभावी प्रवास
आर्थिक अडचणींमुळे कोणत्याही कुटुंबातील मुलामुलीचा विवाह रखडू नये आणि प्रत्येक पालकाला आपल्या मुलामुलीचा विवाह सन्मानाने करता यावा, या सामाजिक जाणिवेतून मा. सुभाष बापू देशमुख यांच्या पुढाकाराने सन २००७ मध्ये लोकमंगल फाउंडेशनच्या सर्वधर्मीय सामुदायिक विवाह सोहळ्याची सुरुवात झाली.
सामाजिक समता, बंधुता, सर्वधर्मसमभाव आणि राष्ट्रीय एकात्मता या मूल्यांना केंद्रस्थानी ठेवून सुरू झालेल्या या उपक्रमातून आजवर ३,२२१ जोडपी विवाहबद्ध झाली आहेत. हा आकडा केवळ विवाहांची संख्या दर्शवत नाही, तर त्यामागे अनेक कुटुंबांच्या आनंदाची, पालकांच्या समाधानाची आणि नव्या संसारांच्या आशादायी सुरुवातीची कहाणी आहे.
प्रत्येक जोडप्यामागे एका कुटुंबाचा सुटलेला निःश्वास, पालकांच्या चेहऱ्यावरील आनंद आणि दोन व्यक्तींनी एकत्र सुरू केलेल्या नव्या आयुष्याची कहाणी आहे.
यंदा ४९ वा सोहळा
या सामाजिक बांधिलकीच्या वाटचालीतील ४९ वा सर्वधर्मीय सामुदायिक विवाह सोहळा यंदा आयोजित करण्यात आला आहे. या सोहळ्यात सहभागी होणाऱ्या गरजू वधू-वरांचे विवाह पूर्णपणे मोफत करण्यात येणार आहेत.
विविध जाती-धर्मांतील कुटुंबांना एकत्र आणणारा हा सोहळा सामाजिक सलोखा आणि बंधुभाव वृद्धिंगत करण्याचे कार्य करतो. प्रत्येक जोडप्याचा विवाह त्यांच्या धर्मातील प्रचलित विधी, रीतिरिवाज आणि परंपरांनुसार पार पाडला जातो. त्यामुळे प्रत्येकाच्या धार्मिक श्रद्धांचा आणि परंपरांचा सन्मान राखत सामाजिक एकात्मतेचा संदेश दिला जातो.
सामुदायिक विवाह सोहळ्याचे फायदे
१. आर्थिक भार कमी होतो
विवाहासाठी होणारा मोठा खर्च अनेक कुटुंबांसाठी आर्थिक संकट निर्माण करू शकतो. सामुदायिक विवाह सोहळ्यात विवाह पूर्णपणे मोफत होत असल्याने कुटुंबांवरील आर्थिक ताण कमी होतो.
२. सर्व धर्मांचा सन्मान
प्रत्येक जोडप्याचा विवाह त्यांच्या धर्मातील प्रचलित विधी, रीतिरिवाज आणि परंपरांनुसार पार पाडला जातो. यामुळे विविधतेतून एकता, परस्पर आदर आणि सर्वधर्मसमभावाचा संदेश समाजापर्यंत पोहोचतो.
३. संसारोपयोगी साहित्य
नवदाम्पत्यांना पोशाख, मंगळसूत्र, जोडवे तसेच आवश्यक संसारोपयोगी साहित्य दिले जाते. त्यामुळे नव्या आयुष्याची सुरुवात करताना त्यांना मोलाची मदत मिळते.
४. ‘कन्यादान’ योजनेचा लाभ
गरजू कुटुंबांना शासकीय योजनांचा लाभ मिळावा, या उद्देशाने फाउंडेशनतर्फे ‘कन्यादान’ योजनेअंतर्गत शासकीय अनुदान मिळवण्यासाठी आवश्यक सहकार्य आणि मार्गदर्शन केले जाते.
५. सामाजिक एकतेचा संदेश
विविध जाती-धर्मांतील कुटुंबे एका मंगल प्रसंगी एकत्र येतात. त्यामुळे परस्पर स्नेह, बंधुता, सामाजिक सलोखा आणि सर्वधर्मसमभावाची भावना अधिक दृढ होण्यास मदत होते.
६. सामाजिक उपक्रम
सामुदायिक विवाह सोहळ्याच्या निमित्ताने रक्तदान शिबिराचेही आयोजन करण्यात येते. विवाहाच्या आनंदासोबतच समाजाप्रती असलेले आपले कर्तव्य पार पाडण्याची भावना या उपक्रमातून जोपासली जाते.
आपली भूमिका महत्त्वाची आहे
या उपक्रमाचे यश केवळ आयोजकांवर अवलंबून नसून, ते समाजाच्या सक्रिय सहभागावरही अवलंबून आहे. आपल्या परिचयातील, नात्यातील, गावातील किंवा शेजारील कुटुंबातील एखाद्या विवाहयोग्य मुलामुलीचा विवाह आर्थिक अडचणींमुळे रखडला असेल, तर कृपया या उपक्रमाची माहिती त्या कुटुंबापर्यंत पोहोचवा आणि त्यांना नोंदणीसाठी प्रोत्साहित करा.
कधी कधी एखाद्या कुटुंबाला मदत करण्यासाठी आर्थिक साहाय्य करण्याचीच गरज असते असे नाही. योग्य वेळी योग्य माहिती पोहोचवणेही तितकेच मोलाचे ठरते.
आपण दिलेली एक माहिती एखाद्या कुटुंबाचे स्वप्न साकार करू शकते. आपले एक पाऊल एका कुटुंबाच्या आनंदाचे कारण ठरू शकते.
सोहळ्याचा तपशील
दिनांक : रविवार, १३ डिसेंबर २०२६
वेळ : सायंकाळी ५.४६ वाजता
स्थळ : हरिभाई देवकरण प्रशाला, सोलापूर
नोंदणीसाठी संपर्क
संपर्क क्रमांक : ७७२००९६४८८
कार्यालय : मारुती शोरूमच्या पाठीमागे, होटगी रोड, सोलापूर
नव्या संसाराच्या सुरुवातीला आपलीही साथ असू द्या!
विवाह हा केवळ दोन व्यक्तींना जोडणारा प्रसंग नसून, दोन कुटुंबांना एकत्र आणणारा महत्त्वाचा संस्कार आहे. या नव्या प्रवासाची सुरुवात आर्थिक अडचणींच्या ओझ्याखाली न होता आनंदाने, सन्मानाने आणि आशेने व्हावी, हीच लोकमंगल फाउंडेशनची भूमिका आहे.
सन २००७ पासून सुरू झालेला हा सेवाभावी प्रवास आज ४९ व्या सामुदायिक विवाह सोहळ्यापर्यंत पोहोचला आहे. आजवर ३,२२१ जोडप्यांच्या नव्या आयुष्याची सुरुवात करण्यासाठी हातभार लावणारा हा उपक्रम समाजातील गरजू कुटुंबांना आधार देण्याचे कार्य सातत्याने करत आहे.
या सामाजिक कार्याला अधिक व्यापक स्वरूप देण्यासाठी समाजातील प्रत्येक घटकाचा सहभाग महत्त्वाचा आहे. आपल्या परिचयातील गरजू कुटुंबांपर्यंत या उपक्रमाची माहिती पोहोचवावी, तसेच या मंगल सोहळ्यास उपस्थित राहून नवदाम्पत्यांना शुभेच्छा आणि आशीर्वाद द्यावेत, असे नम्र आवाहन लोकमंगल फाउंडेशनतर्फे करण्यात येत आहे.
आपले एक पाऊल… एका कुटुंबाचा आनंद!
– रोहन देशमुख
अध्यक्ष, लोकमंगल फाउंडेशन, सोलापूर